- Konu Başlıkları
- Sosyal Kaygının Mekanizması: Neden Şimdi?
- Terapi Ekolleri: BDT, EMDR ve Şema Terapi Yaklaşımı
- Belirtiler ve Klinik Çözüm Protokolleri
- Ebeveynlere Rehberlik: Destekleyici Bir Liman Olmak
Ergenlik, bireyin kendisini adeta bir cam fanusun içinde, binlerce göz tarafından izleniyormuş gibi hissettiği, duygusal yoğunluğun en üst seviyeye çıktığı bir keşif dönemidir. Altınbaş Üniversitesi’nde İngilizce Psikoloji eğitimimi tamamlarken ve bugün Bakırköy’deki Malia Psikolojik Danışmanlık bünyesinde klinik çalışmalarıma devam ederken gördüm ki; bu dönemdeki en büyük engel, gencin kendi zihninde inşa ettiği görünmez duvarlardır. Ergenlerde sosyal fobi, sadece geçici bir çekingenlik hali değil; bireyin sosyal ortamlarda rezil olacağı, eleştirileceği veya dışlanacağı düşüncesiyle felç olduğu klinik bir durumdur.
Sosyal Kaygının Mekanizması: Neden Şimdi?
Ergenlikte beyin gelişimi henüz tamamlanmamıştır; mantıklı düşünmeden sorumlu prefrontal korteks ile duygusal tepkilerden sorumlu amigdala arasındaki iletişim henüz olgunlaşma aşamasındadır. Bu biyolojik hassasiyet, gencin sosyal uyaranlara karşı aşırı duyarlı olmasına neden olur. Sosyal fobi yaşayan bir genç için bir sınıfa girmek, bir sunum yapmak veya akranlarıyla basit bir diyalog kurmak, beyin tarafından hayati bir "tehdit" olarak algılanır.
Bu süreçte profesyonel bir psikolog eşliğinde çalışmak, gencin bu biyolojik ve bilişsel tepkileri anlamlandırmasını sağlar. Klinik odamızda yürüttüğümüz çalışmalarda, kaygının sadece bir duygu değil, bedensel bir tepki (çarpıntı, terleme, ses titremesi) olduğunu fark eden genç, bu durumu yönetmek için ilk adımı atmış olur.
Terapi Ekolleri: BDT, EMDR ve Şema Terapi Yaklaşımı
Sosyal fobinin çözümünde modern psikolojinin en güçlü araçlarını kullanıyoruz. Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) ile gencin "Herkes bana bakıyor" veya "Hata yaparsam dalga geçecekler" şeklindeki felaketleştirme senaryolarını mercek altına alıyoruz. Bu düşüncelerin yerine daha işlevsel ve gerçekçi olanları inşa etmek, gencin sosyal arenadaki özgüvenini geri kazanmasını sağlar.
Eğer sosyal fobinin temelinde geçmişte yaşanmış bir akran zorbalığı veya utanç verici bir anı varsa, EMDR (Göz Hareketleriyle Duyarsızlaştırma ve Yeniden İşleme) tekniği devreye girer. Bu yöntem, geçmişin travmatik izlerini bugün üzerinden temizleyerek gencin sosyal ortamlardaki tepkisini nötralize eder. Aynı zamanda Şema Terapi ile gencin zihnindeki "kusurluluk" veya "sosyal izolasyon" şemalarını inceleyerek, köklü bir değişim hedefliyoruz. Özellikle çocuk ve ergenlik dönemi danışmanlık süreçleri, gencin yetişkinlik hayatına daha sağlam adımlarla ilerlemesini amaçlar.
Belirtiler ve Klinik Çözüm Protokolleri
| Belirti Grubu | Ergenlerde Gözlemlenen Durum | Uygulanan Klinik Yaklaşım |
|---|---|---|
| Bilişsel Belirtiler | "Rezil olacağım", "Zayıf görünüyorum" düşünceleri. | BDT Düşünce Yeniden Yapılandırma |
| Fizyolojik Belirtiler | Yüz kızarması, aşırı terleme, mide krampları. | Nefes Egzersizleri ve Regülasyon |
| Davranışsal Belirtiler | Sosyal ortamlardan kaçınma, göz temasından kaçma. | Kademeli Maruz Bırakma |
| Duygusal Belirtiler | Yoğun utanç, çaresizlik, yalnızlık hissi. | EMDR ve Öz Şefkat Çalışmaları |
Eğitim Notu: Sosyal fobi yaşayan bir gence "Hadi biraz girişken ol" demek, yüzme bilmeyen birini derin bir havuza itmeye benzer. Onların ihtiyacı olan şey zorlanmak değil, duygularının anlaşıldığını hissetmek ve küçük, güvenli adımlarla sosyalleşmeyi yeniden keşfetmektir.
Ebeveynlere Rehberlik: Destekleyici Bir Liman Olmak
Bakırköy’deki merkezimizde yürüttüğümüz aile seanslarında sıklıkla vurguladığımız bir nokta var: Ebeveynin sabrı, terapinin en büyük yakıtıdır. Çocuğunuzun içine kapandığını, arkadaş ortamlarından uzaklaştığını veya okul sunumlarından kaçındığını fark ettiğinizde, bu durumu bir "kişilik özelliği" olarak kabul etmek yerine profesyonel bir destek aramalıyız. Alanında uzman, gençle güven bağı kurabilen bir en iyi psikolog, sadece belirtileri azaltmakla kalmaz; gencin kendi potansiyelini keşfetmesine olanak tanır.
Malia Psikolojik Danışmanlık olarak; depresyon, anksiyete, özgüven eksikliği ve travma sonrası stres bozuklukları gibi geniş bir yelpazede gençlerimize eşlik ediyoruz. Sosyal fobi, gencin geleceğini gölgeleyen bir engel değil, doğru yöntemlerle aşılabilecek bir büyüme eşiğidir.
