- Konu Başlıkları
- Duygusal Bir Mesafe mi, Yoksa Bilinçli Bir Korunma mı?
- Şizoid Kişilik Bozukluğu Belirtileri Nelerdir?
- Tedavi Yaklaşımları: Şizoid Yapıyla Çalışmak
- Şizoid Kişilik Bozukluğu ve Sosyal Fobi Arasındaki Fark
- Şizoid Kişilik Bozukluğu Nedir?
Şizoid kişilik bozukluğu nedir? En sade tanımıyla; bireyin sosyal ilişkilerden belirgin biçimde uzak durması, yakınlık kurmaya yönelik isteğinin düşük olması ve duygusal ifadelerinde sınırlılık göstermesiyle karakterize edilen bir kişilik yapılanmasıdır. Bu durum, kişinin yalnızlığı bir eksiklikten ziyade güvenli bir alan olarak deneyimlemesiyle ayırt edilir.
Klinik pratiğimde bu yapıya sahip bireylerde sıklıkla gözlemlediğim ortak nokta, dış dünyayla kurulan mesafenin bir “kaçış” değil, çoğu zaman bir korunma stratejisi olmasıdır.
Duygusal Bir Mesafe mi, Yoksa Bilinçli Bir Korunma mı?
Şizoid özellikler gösteren bireyler genellikle yalnız kalmaktan rahatsız olmazlar. Yakın arkadaşlıklar kurma isteği düşüktür, romantik ilişkiler sınırlı ya da yoktur. Bu durum çoğu zaman dışarıdan “soğukluk” veya “ilgisizlik” olarak algılansa da, klinik açıdan bakıldığında bu mesafe çoğu zaman içsel güven ihtiyacının bir yansımasıdır.
Bir psikolog perspektifiyle değerlendirildiğinde, bu yapıdaki bireylerin dış dünyayı talepkâr, müdahaleci veya duygusal olarak yorucu algıladıkları görülür. Şema Terapi yaklaşımında sıkça karşımıza çıkan sosyal izolasyon şeması, bu kişilerin ilişki kurma biçimlerini anlamada önemli bir anahtar sunar.
Şizoid Kişilik Bozukluğu Belirtileri Nelerdir?
DSM-5’e göre bu örüntünün bir “kişilik bozukluğu” olarak değerlendirilmesi için belirtilerin uzun süreli olması ve kişinin işlevselliğini etkilemesi beklenir. En sık görülen belirtiler şunlardır:
- Yakın sosyal ilişkiler kurmaya yönelik isteğin belirgin biçimde düşük olması
- Övgüye ya da eleştiriye karşı duygusal tepkilerin sınırlı olması
- Tek başına yapılan aktiviteleri tercih etme
- Duygusal ifadelerde donukluk veya mesafelilik
Bu noktada bireysel danışmanlık süreci, kişinin bu içsel mesafesini anlamlandırabilmesi ve ihtiyaç duyduğu sınırları fark edebilmesi açısından önemli bir alan açar.
Uzman Notu: Şizoid bireyler çoğu zaman duygusal olarak etkilenmedikleri düşünülse de, bu yapı genellikle bastırılmış ihtiyaçlar ve erken dönem ilişki deneyimleriyle şekillenir. Sessizlik, bu bireylerin temel iletişim dilidir.
Tedavi Yaklaşımları: Şizoid Yapıyla Çalışmak
Şizoid kişilik örüntüsüyle çalışırken temel hedef, bireyi zorla sosyalleştirmek değil; güvenli bir terapötik ilişki içinde, duygusal farkındalığı adım adım artırmaktır. Klinik uygulamalarda Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT), EMDR ve Şema Terapi yaklaşımları birlikte kullanılabilir.
Bakırköy psikolog arayışında olan bireyler için, terapötik süreç kişinin kendi temposuna saygı duyan, baskılayıcı olmayan bir çerçevede ilerlemelidir.
Şizoid Kişilik Bozukluğu ve Sosyal Fobi Arasındaki Fark
| Özellik | Sosyal Fobi | Şizoid Kişilik |
|---|---|---|
| Sosyalleşme İsteği | Yüksek (kaygı nedeniyle kaçınma) | Düşük veya yok |
| Eleştiriye Duyarlılık | Yüksek | Belirgin kayıtsızlık |
Şizoid Kişilik Bozukluğu Nedir?
Şizoid kişilik bozukluğu nedir? sorusunun cevabı, yalnızlığı bir eksiklik değil, bir düzenleme biçimi olarak gören bir iç dünyayı anlamaktan geçer. Doğru terapötik yaklaşımla, bu sessiz iç alan daha esnek, daha yaşanabilir bir hâle gelebilir.
